Στον «αέρα» χιλιάδες μη μισθωτοί - Ποιοι χάνουν την ασφαλιστική ικανότητα έως το 2027

Σε νέο κύκλο ασφαλιστικής περιόδου έχουν εισέλθει από την 1η Μαρτίου 2026 ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες, καθώς στις 28 Φεβρουαρίου έληξε η προηγούμενη περίοδος ασφαλιστικής ικανότητας. Η νέα ισχύει έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027, ωστόσο για χιλιάδες μη μισθωτούς η ανανέωση δεν θεωρείται αυτονόητη.

Σύμφωνα με στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, την προηγούμενη χρονιά περίπου 450.000 μη μισθωτοί βρέθηκαν χωρίς πλήρη ασφαλιστική κάλυψη λόγω ανεξόφλητων ή αρρύθμιστων οφειλών. Το μήνυμα από τον υπερταμείου ασφάλισης είναι σαφές, όσοι έχουν εκκρεμότητες θα πρέπει να κινηθούν άμεσα, καθώς η απώλεια ασφαλιστικής ικανότητας έχει πρακτικές και άμεσες συνέπειες.

Τι απαιτείται για τη διατήρηση της ασφαλιστικής ικανότητας

Για τους μη μισθωτούς, βασική προϋπόθεση αποτελεί η καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών. Οι νεοεισερχόμενοι πρέπει να έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον δύο μήνες ασφάλισης είτε εντός του προηγούμενου έτους είτε στο τελευταίο δωδεκάμηνο.

Το κρίσιμο σημείο αφορά τις οφειλές. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι χρέη άνω των 100 ευρώ προς τον ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ, εφόσον δεν έχουν εξοφληθεί ή υπαχθεί σε ρύθμιση, οδηγούν σε απώλεια ασφαλιστικής ικανότητας με τη λήξη της περιόδου.

Τι σημαίνει πρακτικά η απώλεια

Η απώλεια ασφαλιστικής ικανότητας δεν είναι τυπικό ζήτημα. Ο ασφαλισμένος και τα προστατευόμενα μέλη της οικογένειάς του χάνουν την πλήρη κάλυψη παροχών υγείας σε είδος από τον ΕΟΠΥΥ. Αυτό μεταφράζεται σε:

Μη κάλυψη φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων μέσω ιδιωτών συμβεβλημένων ιατρών

Περιορισμούς σε θεραπείες και νοσηλεία σε ιδιωτικές δομές

Ανάγκη προσφυγής αποκλειστικά σε δημόσια νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας για συνταγογράφηση.

Διευκρινίζεται ότι κανείς δεν στερείται πρόσβασης στη δημόσια υγειονομική περίθαλψη, καθώς όλοι οι νόμιμα διαμένοντες με ενεργό ΑΜΚΑ εξυπηρετούνται δωρεάν από το ΕΣΥ. Ωστόσο, η απώλεια πλήρους ασφαλιστικής ικανότητας συνεπάγεται λιγότερες επιλογές και μεγαλύτερη ταλαιπωρία.

Εξαιρέσεις ισχύουν για ανηλίκους, άτομα με αναπηρία και χρονίως πάσχοντες, οι οποίοι διατηρούν δικαίωμα συνταγογράφησης και εκτός δημόσιων δομών.

Πώς ανακτάται η ασφαλιστική ικανότητα

Η απώλεια δεν είναι οριστική. Ο ΕΦΚΑ προβλέπει δυνατότητα επαναφοράς της ασφαλιστικής ικανότητας οποιαδήποτε στιγμή έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027, εφόσον εξοφληθούν πλήρως οι οφειλές ή υπαχθούν σε ενεργή ρύθμιση που τηρείται κανονικά

Η επιλογή έχει σημασία:

Πλήρης εξόφληση ή οφειλές έως 100 ευρώ: Χορηγείται ασφαλιστική ικανότητα για ολόκληρο το ασφαλιστικό έτος.

Ένταξη σε ρύθμιση: Η ασφαλιστική ικανότητα παρέχεται σε μηνιαία βάση και ανανεώνεται μόνο εφόσον καταβάλλονται εμπρόθεσμα οι δόσεις. Η απώλεια της ρύθμισης συνεπάγεται και απώλεια της ασφαλιστικής κάλυψης.

Προσοχή στη διαδικασία

Η καταβολή οφειλών – ακόμη και μέσω IRIS ή ΔΙΑΣ – δεν συνεπάγεται αυτόματη ενεργοποίηση της ασφαλιστικής ικανότητας. Απαιτείται ηλεκτρονική αίτηση μέσω της υπηρεσίας «Χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας σε μη μισθωτούς» ή επίσκεψη σε τοπική διεύθυνση του ΕΦΚΑ.

Για τον Μάρτιο προβλέπεται δυνατότητα εξυπηρέτησης σε οποιοδήποτε υποκατάστημα, ανεξαρτήτως ασφαλιστικής υπαγωγής.

Οι ασφαλισμένοι μπορούν να ελέγχουν την κατάσταση της ασφαλιστικής τους ικανότητας μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας «Ασφαλιστική Ικανότητα» στον ιστότοπο του ΕΦΚΑ και, σε περίπτωση προβλήματος, να προχωρούν άμεσα στις απαραίτητες ενέργειες.

Η έναρξη της νέας ασφαλιστικής περιόδου λειτουργεί ως «καμπανάκι» για όσους έχουν εκκρεμότητες, καθώς η έγκαιρη ρύθμιση ή εξόφληση αποτελεί τη μόνη ασφαλή οδό για τη διατήρηση πλήρους υγειονομικής κάλυψης για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.